Oude prenten 17e/18e eeuw vv2

 

Maastricht-vroegere Bokstraat

 

Tekening Philippe van Gulpen uit 18e eeuw.  De Bokstraat te Maastricht. De huizen werden afgebroken bij aanleg kanaal Maastricht-Luik in 1849.

Boven de deur rechts is een maalkruis te zien. Links zien we ruitvormige versieringen tussen de tympanen.

 

Den Haag: joods paasfeest, getekend in 1728. Prent: www.mythfolklore.net/lahaye

 

Figures de la Bible, geillustreerd door Gerard Hoet, en anderen. 
Gepubliceerd door  P. de Hondt in Den Haag in 1728.

De bovenstaande prent is er een uit een enorme verzameling bijbelse prenten, die de gehele bijbel beslaat.

Bronvermelding:"Image courtesy Bizzell Bible Collection, University of Oklahoma Libraries."  Wil je zelf rondneuzen in deze prentenverzameling: http://www.mythfolklore.net/lahaye 

We zien een bovenlicht uit de tijd van Lod XIV: 1728. Opvallend anders dan ik tot nu toe gewend ben uit deze tijd. (Pancras, bedankt voor deze vondst!!)

Het maalkruis met de rozet is er de basis van. Dit is aangevuld met concentrische 'ringen'. 

 

Den Haag

Den Haag: Korte Vijverberg: Cornelis Pronk 1743, Gemeentearchief Den Haag

 

Op deze tekening uit 1743 van de Korte Vijverberg (aan de smalle zijde van de Hofvijver) in Den Haag  zien we in het rechter pand, net boven de paarden, een snijraam met daarin het rijzende zon motief. Dit behoort tot het oudste type (smeedijzeren) snijramen. Deze werden aanvankelijk ook veel aangebracht boven de toegangsdeur van pakhuizen, molens en kerken. 

 

Amsterdam

Amsterdam: Keizersgracht 672-674, getekend in 1770 door Caspar Philips Jacobsz.

 

Nog twee snijramen (Keizersgracht 672-674)  met rijzende zon: uit het Amsterdams Grachtenboek van 1770.

Caspar Philips Jacobsz. (1732-1789) woonde en werkte in Amsterdam, waar hij een aantal werken met gravures/etsen produceerde, gericht op het perspectief en het weergeven van de juiste lichtinval. In 1770, het jaar waarin zowel zijn dochtertje als zijn 1e vrouw overlijden, verschijnen de gravures van alle panden van de Herengracht,Keizersgracht en Brouwersgracht in druk. Op de exacte nauwkeurigheid van zijn gravures is hier en daar nog wel wat af te dingen, maar hij heeft Amsterdam toch een schitterend plaatwerk nagelaten van de belangrijkste grachten uit die tijd.

Op de foto's (rechts) zien we hetzelfde pand Keizersgracht 672 met een tussentijd van bijna 2 eeuwen. Nog steeds is het snijraam (een rijzende zonmotief) in dit pand en op nr 674 (Huize Couturier) te bewonderen. Of het ooit is vervangen, kan ik helaas niet nagaan.

Het kan in deze vorm al heel goed gemaakt zijn in de periode voorafgaand aan 1750. Destijds in 1770 had nog maar 1 op de ca. 25 grachtenpanden een snijraam. Door nu te kijken of deze panden nog bestaan en nog steeds een oud snijraam hebben, is er achter te komen welke ramen echt oud zijn. Dit onderzoek loopt nog. Mijn eerste indruk is, dat praktisch alle ramen in de tussentijd al weer vangen zijn door modernere snijramen of helemaal verdwenen.

 

Keizersgracht 672 anno2006

 

Den Haag

 De Architect Jean Coulon was een leerling van de bekende Daniel Marot, die vooral in Den Haag zijn sporen naliet. Het ontwerp uit 1717 is overigens niet uitgevoerd, maar we zien wel zijn voorstel voor een snijraam. Het linker snijraam lijkt op een voorstel voor een gietijzeren uitvoering van het rijzende-zon-motief. Dit is wel een bewijs, dat dit type raam al rond deze tijd in de mode was. Het rechter is van een type wat ik nog niet ergens ben tegengekomen, maar is qua stijl wel vergelijkbaar met het linker.

 

Ontwerp pand met Lod. XIV snijraam: Herengracht 433 Arch. Jean Coulon

 

Amsterdam

 Dit pand hier onder heette het Hof van Belmonte en lag aan de Herengracht in Amsterdam. Nu is een tekenaar van gravures nooit helemaal te vertrouwen, maar het geeft toch een idee dat er een krullerig ornament aan weerszijden van een middenstijl in het bovenlicht geplaatst was.

Zie ook de foto (uit 2008) eronder van een dubbele deur met smeedijzeren ornamenten in Brussel, eentje in Den Bosch en daaronder in Rotterdam en een gravure van Leiderdorp.

 

Bovenlicht in een gravure uit 1708: A'dam-Herengracht 586-Hof van Belmonte

 

Brussel: vergelijkbaar smeedijzer in dubbele deur

 

Den Bosch: vergelijkbaar motief

 

Oud-R'dam poortje vrouwenhuis in de Hoogstraat. Tekening 1859

 

Leiderdorp

 De classicistische poort van dit voormalige kasteel te Leiderdorp heeft ook een dergelijke deur.

 

Gravure van Huis ter Does te Leiderdorp (prent via engelfriet.net)

 

Den Haag

Onderstaande prent van het Zieken te Den Haag is van Iven Besoet (1720-1769). Er staan twee huizen met bovenlichten aan het Zieken op deze gravure. De exacte vorm is niet goed na te gaan. We leven dan in de tijd van de Rococo en het is goed mogelijk dat dit inderdaad Rococo-ornamenten zijn.

 

Den Haag: Het Zieken gezien richting Spui 1765;( gravure Gemeentearchief)

 

Den Haag: Huizen aan het Zieken 1765 ;detail van bovenst. gravure; (gravure Gemeentearchief)

 

Het rijzende zon motief is dus ook al in de 18e eeuw gebruikt.

 

Den Haag: pand aan het Plein naast het Mauritshuis 1773. Gravure van P.C la Fargue;  (gravure collectie J.W. Middendorf II, Washington)

 

Den Haag: pand aan het Plein naast het Mauritshuis 1773. Detail. Gravure van P.C la Fargue