Trofeeënbundel vv3

 

 

 

Leiden

 Een van de 2 overgebleven stadspoorten (van de oorspronkelijke acht) van Leiden is de Zijlpoort.

Aan de stadszijde treffen we een enorme wapenhoop aan, vormgegeven door (alweer) Rombout Verhulst. Hij is een van onze grootste barokke beeldhouwers. Heel fraai zien we de flamboyante hoed op een staak boven de hoop uit steken. Humor had Rombout zeker wel.

Het lijkt me een stilleven dat Overwinning en Vrede moet uitstralen. Ben je ook verrukt van dit soort steenhouwerswerk,geeniet van het werk van Rombout.

 

Leiden: Zijlpoort van buitenzijde (foto: Michiel Verbeek)

 

Leiden: Zijlpoort stadzijde

 

Leiden: Zijlpoort stadzijde

 

Leiden: stadzijde: overzicht over de compositie van Verhulst

 

Bundels van muziekinstrumenten

 Op kerkorgels is het veel voorkomend dat we er attributenbundels van muziekinstrumenten op aantreffen. Dit was al een geliefd thema bij orgels, gebouwd in de tijd van de Renaissance en is dat sindsdien gebleven. Op de foto van het orgel in de kerk van Kloetinge zien we bovenin een ramskop met daaronder deze muzikale attributenbundel.

 

Arma Christi

 

Nieuw is de ontdekking die Jan van Hoek uit IJsselsteijn deed dat ook de Arma Christi een verbijzondering zijn van de attributenbundel, ooit ontstaan uit de Romeinse wapenhoop.

De Arma Christi zijn de wapens en attributen die een rol hebben gespeeld bij de kruisdood van Jezus. Toen de kunstenaars deze wapens in een trofeeënbundel gingen weergeven, moest de kerk daar een antwoord op hebben en dat had zij.

'Het waren de wapens waarmee de Christus had gezegevierd over duivel en dood.'

Jan van Hoek ontdekte deze wapenbundels op een monstrans in het Weeshuis van Culemborg. Zie foto's hieronder. De Arma Christi zijn hier in 2 bundels weergegeven.

Monstrans met arma christi (foto: Jan van Hoek)

 

Monstrans met arma christi (foto: Jan van Hoek)

 

Tot de Arma Christi behoren een aardige verzameling wapens en voorwerpen: de speer, de hyssopstengel en de ladder, de doornenkroon en de zweep, het kruis en een pilaar (van de tempel?), een haan, een hamer en nagels, dobbelstenen... mogelijk nog meer.

 

Autreppes (Fr) kerkhof: arma christi in hekwerk op kerkhof

 

Autreppes (Fr)

 Op zoek naar metseltekens (zie knop aan de zijkant) moet je vaak een rondje rond de kerk maken en daar bevindt zich in die streken (Frankrijk) nog altijd een kerkhof.

Op dit kerkhof van Autreppes (foto boven) zag ik een omgevallen hek, met daarin in smeedijzer de arma christi verbeeld: speer en hysopstengel, ladder en doornenkroon, gerangschikt als wapentrofeeën. Ja zo werd immers in verleden eeuwen gedacht: met deze wapens heeft Christus uiteindelijk de dood verslagen.Toch een omdraaiing van de oorspronkelijke betekenis: de trofeeën hadden bij de Romeinen toebehoord aan de verslagen held.   

 

Leiden: Academiegebouw

In het Leidse Academiegebouw aan het Rapenburg bevindt zich in een van de zalen een groot wapentableau met centraal een portret van de stichter van de universiteit: Willen van Oranje.

Aan weerszijden van het portret bevinden zich trofeeënbundels. Opvallend ter linkerzijde is de bundel met 7 pijlen, die de 7 provincien verbeelden. Ter rechterzijde is fraai weergegeven de doorslaande weegschaal, vermoedelijk als overwinningssymbool. Zie foto's hieronder voor details.

 

Aan de onderzijde van het tableau zien we de godin van de wijsheid: Pallas Athene. een uiltje links. Haar helm, haar speer en haar pantser met de schrikwekkende medusa-kop zijn afgelegd. Er zijn boeken aan het tafereel toegevoegd, om met de uil samen de wijsheid te verbeelden.

 

Leiden, Acad.geb. tableau W. de Zwijger

 

Het is een kwestie van aandachtig kijken.

Aan beide zijden zien we we een ' trofeeënbundel' . 

De linker heeft een speer met een ietwat vreemdsoortige knop, een vierkant blokje boven een ronde schijf. Hoogstwaarschijnlijk een vaandelstok. Het meest opvallend zijn hier de pijlen van de zeven provincien. 

 

Wat mij met name trof was aan de rechterkant de weegschaal die hier nu eens niet in evenwicht is afgebeeld zoals we dat altijd zien bij vrouwe Justitia. 

Nee, hier is hij volledig uit het lood afgebeeld. 

De doorslaande weegschaal moet wel duiden op een doorslaand succes, en dat kan alleen maar zijn de bevochten vrijheid van Holland. 

 

Leiden, Acad.geb. tableau W. de Zwijger: detail a.d. rechterzijde