Levenszon vv3

 

 

er valt nog iets meer te vertellen over het zon-symbool:

 

Van Egypte overgenomen

Vanaf 1500 BC zien we in Mesopotamië het al eerder genoemde symbool van: de gevleugelde zon. Waarschijnlijk toont dit de invloed van Egypte waar dit symbool toen al 1500 jaar bekend was. Eerst leerden de Hittieten het gebruiken en daarna de Assyriers. De Egyptische slangen ontbreken.

Vanaf 1200 BC krijgt de zon een paar uitstekende handen. Dit voldoet niet zo lang, dan wordt het hoofd van de zonnegod boven de zon geplaatst. Onderaan de zon hangen dan nog een paar sprieten, waarvoor het lastig is een betekenis te vinden.

Maar duidelijk wordt hier wel de vermenging van het zonnesymbool met het vogelsymbool, dat we later weer apart van elkaar maar wel tezamen aantreffen.

 

Achaemenidische zon met godenhoofd (Perzisch: 5e/4e eeuwBC)

 

Zonnegod Shamash in Sargonidische tijd

De zonnegod

In de Sargonidische tijd (ca. 7e eeuw BC) was er al een zonnegod van naam bekend: Shamash. Zie cylindertekening hierboven.   Stralen gaan uit van zijn schouders. In zijn handen houdt hij zijn regalia: hoogstwaarschijnlijk:een duimstok en meetlint (de regalia van onze koning zijn rijksappel en scepter).

 

De haan

De haan is een zonnedier bij uitstek. Vroeg uit de veren en de wekker in de ochtend. We zien hier een haan met nimbus afgebeeld uit de Sassanididische tijd dat is een rijk in Iran na Chr in de 3e tot 7e eeuw.

De nimbus zal afgeleid zijn van de zon-symboliek. Er is een interessante link te leggen tussen het zon-symbool, dat via de nimbus overgaat in de krans. Later meer daarover.

 

Haan met nimbus ( =aureool): Sassanidische tijd

De Grieken kenden de god Helios. Van een echte zonnecultus was er bij de Grieken geen sprake. Helios mende zijn zonnewagen dagelijks langs het hemelruim en hield in de gaten of de mensen wel goed leefden.

 

Ten tijde van keizer Aurelianus kende Italie de zonnegod Sol Invictus Elagabal. Deze Syrische godheid werd in de 3e eeuw zeer populair in Rome. 

Ook de eredienst van Mitrash (afkomstig uit Iran) concurreerde hevig met het ontluikende christendom. Mitrash werd ook meer en meer een zonnegod.

Toen keizer Constantijn het christendom als staatsgodsdienst verordonneerde, kregen veel van de elementen van deze zonnecultus een plek binnen het christendom.

De geleidevogeltjes zijn nog wel weer in de bovenlichten terug te vinden: onder andere in dit robuuste Amsterdamse snijraam.

.

A'dam Keizersgracht: 19e eeuw, met begeleidingsvogeltjes

 

Zonnesymboliek

 

Nog enkel voorbeelden uit het publieke domein in ons land.

 

Den Haag.

Groot pand aan het Plein 23. Een enkel bovenlicht boven een dubbele deur brengt ons met dit bovenlicht vermoedelijk in de 19e eeuw. In de 18e eeuw werd er dan boven elk van de deuren een identiek snijraam geplaatst.

Het pand is wel van ca 1740.  En werd gebouwd voor logies van afgevaardigde Amsterdamse Statenleden. Het is in ieder geval niet in Lod XIV stijl. 

 

Den Haag: Plein vermoedelijk 19e eeuw

Gorinchem

Een gotische kerk in Gorcum laat ons zien hoe in die tijd een zonneteken nog (onbesmet) pontificaal op de voorkant van de kerk mocht.

 

Gorinchem: oude gotische kerk met rondvenster met zonmotief

Gorinchem: zelfde kerk: uitvergroting zonnevenster

Mechelen (Zuid-Limburg)

 

De zespuntster is een veel voorkomend zonneteken in de volkskunst. Je treft het aan op tal van houten onderdelen van de gevel of op huisraad. Hij is met een passer eenvoudig te tekenen.

 

Mechelen (Zuid-Limburg): zespuntster.