Metseltekens Utrecht 1.6-2

 

Amerongen en Soest

 

Amerongen

 

De St. Andrieskerk 

Met de bouw van de Andrieskerk is aan het einde van de 13e eeuw begonnen. Vermoedelijk bestond de tufstenen kerk uit een éénbeukig Romaans schip met koor.   Aan de westzijde verrees een eveneens uit tufsteen opgebouwde toren.
In de tweede helft van de 15e eeuw werd het Romaanse schip verhoogd en vergroot tot een pseudo-basiliek. Aan de noord- en zuidzijde werd het schip met zijbeuken uitgebreid. Middenschip en zijbeuken kregen een houten tongewelf. Op deze wijze ontstond de hoofdvorm van een laatgotische kerk, zoals we deze thans nog kennen.

In 1526 werd de oude tufstenen toren afgebroken en vervangen door de huidige slanke bakstenen toren.

 

Vernielingen:

De Andrieskerk heeft door de eeuwen heen te lijden gehad van oorlogshandelingen. In 1584-1585 vond bij Amerongen een zware veldslag plaats tussen de Staatse en Spaanse troepen. Hierdoor raakte de Andrieskerk zwaar beschadigd.
In 1672-1673 overviel de Franse koning Lodewijk XIV ons land en werden ook kasteel Amerongen en de Andrieskerk inclusief het interieur (o.a. de preekstoel, het doophek, de kerkenraadsbanken en het koorhek), verbrand en vernield. In 1684 werd het herstel van de kerk afgerond.
Ook in de Franse tijd, en met name in 1795, had de kerk zwaar te lijden onder inkwartiering in de kerk. 

 

Amerongen: St. Andrieskerk met toren uit 1526

 

Amerongen: noordzijde toren

 

De ruitachtige patronen (zie foto boven) zijn goed te zien, maar helaas beschadigd en verminkt.

 

Amerongen: westzijde toren

 

Op foto boven van de westkant van de toren is de toverknoop te zien.

 

Amerongen: westzijde

 

Dit teken (foto boven) herinnert nog aan de aloude adelijke geslachten en vrije hereboeren. We hebben hier mogelijk met de odal-rune van doen. Los van de oorspronkelijke betekenis behoorde het tot het idioom van de metselaars. Misschien mag je ervan zeggen: een verbonding met vrijheid en zelfbeschikking.

 

Amerongen: zuidzijde toren

 

Op de zuidzijde zijn helaas wat onduidelijke patronen te zien van ruit-tekens.

 

Amerongen: zuidzijde toren: hardstenen kruis

 

Bijzonder ornament is het stenen kruis dat zowel aanwezig is aan de zuidzijde (foto boven) als aan de noordzijde (* foto onder). Opvallend is het verschil in plaatsing.

 

Amerongen-toren: hardstenen kruis

 

Amerongen: westzijde met fantastisch metselwerk

 

Amerongen: blik op noordzijde kerk

 

Soest

 Soest is een van de oudste plaatsjes in het Sticht (= bisdom Utrecht) met bijzonder oude bewoningsresten. In de Soester duinen zijn werktuigjes gevonden van ongeveer 8000 jaar voor Christus, terwijl van ca. 2000 jaar voor Christus nog verschillende grafheuvels zijn overgebleven, onder andere het Enghenbergje, gelegen op de Eng temidden van de bouwlanden en een aantal in het gebied Korte Duinen/Monnikenbos, tussen Soest-Zuid en Amersfoort. 

Het was in 1029, dat bisschop Ansfridus veertien hoeven aan het Benedictijner Klooster in Amersfoort schonk, die lagen tussen de villas Heze en Zoys, wat later Soest zal gaan heten. 

 

Soest: de Oude Kerk

 

De toren en kerk van Soest

 De kerk werd gebouwd omstreeks het jaar 1350 en gewijd aan de Heilige Petrus en Paulus. Vermoedelijk is de toren na brandstichtingen in 1481 tegen de al bestaande kerk gebouwd. Het is een vierkante toren met twee kleine zijtorens. 

Het torentje aan de zuidkant bestond vroeger uit drie verdiepingen, waarvan de onderste met kruisribgewelf van buitenaf was te bereiken. Dit was voor de reformatie de doopkapel. Die ingang was daar gemaakt, omdat het ongedoopte kind niet in de kerk mocht komen. Was het kind gedoopt, dan kon de doopkapel via de kerk verlaten worden. 

Het torentje aan de noordzijde is de traptoren, die toegang tot de grote toren geeft. Na 182 treden bereikt men de omgang.  De totale hoogte van de toren is 45,50 meter.

 

Soest: de Oude Kerk

 

Soest: de Oude Kerk

 

Soest: voorzijde toren met links een groot metselteken

 

Soest: de Oude Kerk: groot ornamenteel teken

 

Verborgen beelden

 Door een in de dikte van de muur uitgehouwen trap kon men de verdieping boven de doopkapel bereiken. Deze verdieping werd gebruikt om kerkschatten tijdens oorlogsgeweld op te bergen.

De trap was zo nauw dat soldaten niet naar boven konden zonder hun uitrusting af te leggen wat natuurlijk erg gevaarlijk was. Later is de toegang dichtgemetseld.

Bij de restauratie in 1905 ontdekte men, met name door toedoen van de voormalige Soester predikant ds. J.J. Bos, in die ruimte een 18-tal houten beelden en ongeveer 80 fragmenten van pijpaarden beeldjes, circa 40 tot 60 cm groot, die daar rond 1600 moeten zijn verborgen.

Men kan zich voorstellen hoe het dorp in 1905 in rep en roer raakten toen de resten van die beelden daar in het gras van het kerkhof lagen.

De door houtworm aangevreten en vermolmde beelden zijn gedeeltelijk gerestaureerd en in verschillende musea terechtgekomen, wat later door de Stichting Kerk en Cultuur Oude Kerk een verdrietige zaak is gevonden: Zij horen immers bij elkaar. (bron: www.kerkpleinsoest.nl)