Metseltekens inleiding 3

 

Kleurstelling van de tekens

 

Groen maalkruis te Amsterdam op voormalige stadspoort

 

  1. De KLEUR van de gebruikte steensoorten

Opvallend is dat het materiaal waarmee de tekens gemetseld zijn, steeds een min of meer toevallig bijproduct zijn van de steenbakkerij. 

*groen*

In de kuststreek van Vlaanderen en in Zeeland/Holland, waar de ovens gestookt werden met zouthoudende turf, sloeg op de koppen van de stenen een groenig glazuur neer (de kop = de korte kant van een baksteen).

 

Zeeland: groen geglazuurde stenen

 

*zwart*

In de streken waar sterk ijzerhoudende en daardoor roodbakken klei voorkwam, zoals in Noord-Brabant en de Belgische Kempen, ontstonden zwart gesinterde koppen bij de stenen die het dichtst bij het vuur lagen.  De strek, de lange zijde van de steen, is zelden geheel gesiterd en werd daarom ook bijna niet gebruikt voor ingemetselde tekens.

 

Noord-Brabant: zwartgesinterd tussen rode steen

 

*rood*

Bij geelbakkende klei komen altijd zachter gebakken rode stenen voor en daardoor kon men bijvoorbeeld in Woesten in West Vlaanderen rode stenen verwerken in het lichtere metselwerk.

 

Vlaanderen: rode steen op een gele achtergrond

 

*geel*

Omgekeerd gebruikte men in Amerongen  gele baksteen in donkerder metselwerk, maar ook tufsteen. Bij gebruik van rode en gele steen voor de tekens, komt het gebruik van strekken ook meer voor.

 

Gelige steen tegen rode achtergrond (Asperen)

 

*tufsteen*

 Natuursteen komen we in het oosten van het land wel eens tegen. De toren van Tegelen heeft zowel tufsteen tekens als baksteentekens.

 

Dat zulke tekens niet in natuurstenen bebouwen te vinden zijn, kan er mogelijk ook mee te maken hebben dat het een toevalligheid voor de metselaars was om te kunnen beschikken over een afwijkende kleur stenen. Hier heeft men gedurende bijna 2 eeuwen gebruik van gemaakt om tekens aan te brengen die algemeen gevoeld werdcen als beschermend en kwaadwerend.

Natuursteen (tufsteen) ingemetseld tussen baksteen (Weert)