Metseltekens Antwerpen 2.3-8

 

Balen, Balen-Keiheuvel, Balen-Schoor en Balen-Rosselaar

 

Balen

 De Sint-Andrieskerk werd in de 15e eeuw gebouwd in Brabantse hoog-gotiek.Balen was eeuwenlang één van de voogdijdorpen Mol‑Balen‑Dessel, aanvankelijk onder de abdij van Corbie, later onder plaatselijke heren zoals de families van Bocholt, De Renesse van Fürstenberg en de Mol. In Scheps was er een lokale laatbank. Het dorp bereikte enige bloei dankzij zijn ligging aan het knooppunt van wegen naar Antwerpen, Rijnland, Gelderland en Leuven. 

In de zevende eeuw bouwde men de eerste kerk van Balen, maar deze is in de negende eeuw door de Noormannen verwoest. Ten tijde van Philips de Stoute (1384-1404) werd Balen bestuurd door één of twee burgemeesters bijgestaan door schepenen. Vanaf 1456 voegde Filips de Stoute hierbij nog een raad van zes gezworenen.

In 1444 begonnen de Balenaren op eigen initiatief en kosten een kerk te bouwen die in 1508 voltooid was. In 1445 bouwde men de eerst windmolen in Balen.

 

Balen: St Andrieskerk

 

Een eenvoudig ruitteken op de muur. Op de foto eronder nog uitvergroot.

Balen-St Andrieskerk

 

Balen-St Andrieskerk

 

Maar ook een natuurstenen wijdingskruisje.

 

Balen-St Andrieskerk

 

Op de voorkant twee grote maalkruisen.

 

Balen-St Andrieskerk: twee ongelijke maalkruisen op voorzijde toren

 

Op de foto hieronder is het latijnse kruis nog goed te ontdekken maar zie je ook daar boven nog vaag een maalkruis?

 

Balen-St Andrieskerk

 

En ook aan de zuidzijde nog een paar grote maalkruisen. Hier zijn beide wel even groot. Vermoedelijk is er aan de voorzijde een inschattingsfoutje gemaakt.

Balen-St Andrieskerk: twee evengrote maalkruisen

 

Balen-Keiheuvel

 De kapel Sint-Jans Onthoofding te Gerheide bij Balen werd in 2007 op de lijst der beschermde monumenten geplaatst. Omstreeks 1650 teisterde de veepest het gehucht, en om de plaag te bezweren bouwden de inwoners er een stenen kapel. De kapel, een ware kopie van de kapellen te Schoor en te Rosselaar, is opgetrokken in een Kempense gotiekstijl.

Het gebouw is volledig opgetrokken in baksteen; bovenop het zadelvormig leien dak staat een klein zeshoekig torentje waarin een klokje hangt. De muren van de kapel worden ondersteund door tien korte steunberen. De grote ramen, twee in elke zijgevel, worden bekroond door ronde bogen en zijn gemaakt in mat geel glas. De ingangsdeur bevindt zich in de zijgevel.

Het (ver)bouwjaar 1693 van de kapel werd in de westgevel ingemetseld; in deze gevel werd ook een nis uitgespaard. Van de inboedel van de kapel is ter plaatse niets meer terug te vinden.

 

Balen-Keiheuvel

 

Balen-Keiheuvel

 

Balen-Schoor

 De kapel van Sint-Thomas van Canterbury, Schoor te Balen is sinds 1948 beschermd. Het is een bakstenen zaalkerkje met driezijdig gesloten koor en dakruiter. De westgevel is gesloten, in de zuidelijke gevel zit een deur met korfboog. Gedeeltelijk dichtgemetselde spitsboogvensters verlichten het koor.De datum '1618' in de zuidelijke gevel verwijst waarschijnlijk naar de verbouwing in laatgotische stijl van de kapel van het eind van de 16de eeuw.Eind 20ste eeuw kreeg de kapel een restauratiebeurt.

 

Balen-Schoor

Een hart en een maalkruis zijn de enige versiering op de westgevel van dit kapelletje in Balen-Schoor.

 

Balen-Schoor

 

Balen-Rosselaar: ruïne Sint Luciakapel

 

Balen-Rosselaar: Sint-Luciakapel

 

De Sint-Luciakapel in Rosselaar, een gehucht van Balen, was een bakstenen zaalkerkje met driezijdige koorsluiting, oorspronkelijk onder een leien dak met dakruiter. De kapel werd opgericht in 1663, verbouwd in 1748 en rond 1900 hersteld.

Na de ingebruikneming van een nieuwe kerk in 1953 geraakte de kapel geleidelijk in verval, bespoedigd door een brand in 1974. In 1976 werd de Sint-Luciakapel beschermd als monument. Samen met de omgeving vormt de kapel ook een beschermd landschap. Tegenwoordig rest enkel nog de ruïne, die in 2001 op een esthetische en ecologische manier geconserveerd werd.

 

Balen-Rosselaar: Sint-Luciakapel