Metseltekens Antwerpen 2.3-1

 

Tongerlo

 

Tongerlo: de Abdij

 

Abdij van Tongerlo: poortgebouw

 

Als we bovenstaande poort passeren komen we op een groot binnenplein. Midden op het plein zien we de tiendschuur, ook Boerenkrijgschuur genoemd, omdat ze door de brigands (*) werd gebruikt tijdens de boerenopstand van 1798 tegen de Fransen.

De tiendschuur is gebouwd in 1618 onder Abt Adriaan Stalpaerts waarbij ze dienst deed als graanschuur. De tienden slaan op een belasting van 10 %. 

(* Brigand is de naam die de Fransen gaven aan de Vlaamse opstandelingen die in de Boerenkrijg tegen de Franse bezetter streden op het einde van de 18e eeuw. In de Franse taal betekent brigand gewoon struikrover. ...)

 

Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

 

Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

 

Het jaartal AN 1618 zien we op de gevel. Bovenin een hart met daar meteen van onderen inpassend/overlappend: een ruitfiguur. Er is een soort compositie van beide vormen gemaakt. Klik op de foto's om het duidelijker te zien.

 

Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

 

In natuursteen zijn een paar kleine nisjes aangebracht (zie foto onder). De betekenis blijft onduidelijk: werd er een kaars in gezet of een klein heiligenbeeldje?

 

Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

 

Op de achterzijde van de tiendschuur is in een nieuwere muur het jaartal 1902 ingemetseld.

Abdij van Tongerlo: tiendschuur op binnenterrein

 

Op de ommuring van de abdij heb ik diverse metseltekens gevonden. Heel duidelijk is een ruit, bestaande uit 3 concentrische ruiten.

Links het teken dat men wel geploegd akkerland noemt, hangend aan een ruit. Tezamen kan het heel goed een zinnebeeld zijn voor: hoop op een goede oogst.

 

Abdij van Tongerlo: buitenzijde abdijmuur

 

In het rechter muurpaneel bovenin een ornamenteel ruitpatroon met daaronder een teken dat mogelijk een monstrans moet voorstellen. Als dit een plausibele verklaring is, kan de ruit hier de hostie voorstellen. Ook dat is het verder onderzoeken waard in hoeverre een simpele ruit die betekenis al kan hebben gehad.

 In dit ruitvormige deel van de 'monstrans' zien we een wijdingskruisje.

 

Abdij van Tongerlo: buitenzijde abdijmuur

 

Op dit stuk van de muur 3 maalkruisen op rij. Drie op rij betekent maximale zeggingskracht: kwaadwillende geesten: blijf weg!!!

 

Abdij van Tongerlo: buitenzijde abdijmuur (foto Marc Robben)

 

Foto onder: Twee gekoppelde odaltekens, die tevens een hart vormen. In de Germaanse cultuur was de odal-slinger een geliefd symbool.

Het teken stond voor het eigenerfd grondbezit en drukte iets uit in de zin van rechtmatig eigendom gekoppeld aan het recht om maatschappelijke functies te bekleden. De term eigenerfd is wat vreemd, maar geen drukfout.

De kloosters gedroegen zich in dezen dus niet anders dan de eigenerfde boeren.De combinatie van het hart met de odaltekens zou kunnen wijzen op de betekenis: liefde voor deze plek.Maar eerlijkheid gebiedt ook een andere uitleg: het kan best spielerei zijn van het monogram A V wat tevens een hart vormt.

 

Abdij van Tongerlo: buitenzijde abdijmuur (foto Marc Robben)

 

Tongerlo: kapel van O.L. Vrouwe ten Eik

 Op de plaats van de huidige kapel stond meer dan drie eeuwen geleden een eikenboom met daaraan een klein Onze-Lieve-Vrouwbeeldje. Veel mensen kwamen bij dit beeldje Maria vereren.

 Prelaat Verbraeken van de abdij wenste daarom een meer geschikte plaats voor het beeld. In 1640 werd de eik verwijderd om er een eenvoudige kapel in rode handgemaakte steen te bouwen. Aan de linkerkant van de kapel bevinden zich de gedenkstenen en wapenschilden van de familie de Trannoy. In de loop der jaren werd de kapel meerdere malen vergroot. In 1978 werd ze grondig gerestaureerd.

Kapel van Onze-Lieve-Vrouw ten Eik te Tongerlo

 

Kapel van Onze-Lieve-Vrouw ten Eik te Tongerlo