Bovenlichten in soorten 9

 

Het Noordpolderhuis te Schermerhorn

Aan de Molendijk in Schermerhorn staat het prachtige Noorderpolderhuis, met daarnaast de oude molenwerkplaats. Eeuwenlang kwamen de bestuurders van de polder Schermeer hier bijeen om te vergaderen in hun rijk gedecoreerde Herenkamer.

 Boven de entree treffen we een fraai nieuw bovenlicht aan, in Zaanse stijl gesneden, met een  knipoog naar de Lod XVI-stijl.

 

Snijraam van Noordpolderhuis Schermerhorn

 

We zien de aartsengel Michael vermoedelijk, geflankeerd door landbouwgereedschappen.

 

Schermerhorn Noordpolderhuis

 

Het jaar 1744 was voor de boeren van de polder Schermeer een beroerd jaar. Door de heersende veepest stierven duizenden dieren. Ondanks deze moeilijke omstandigheden namen de heren dijkgraaf en heemraden van de bedijkte Schermeer een belangrijk besluit.

 Zij kochten het Noorderpolderhuis en het gereedschap van de erfgenamen van de overleden timmerman Pieter Cornelis van der Sluys voor het totale bedrag van 1513 gulden.

Het huis zelf kostte 1300 gulden en voor het gereedschap werd 213 gulden betaald.

 

Ingang Noordpolderhuis

Het aangekochte pand was niet direct naar de zin van de heren polderbestuurders. Zij besloten het eenvoudige huis uit te breiden met een hal en een aparte vergaderruimte, de Herenkamer. In 1752 werd er nog druk getimmerd en gebouwd aan deze nieuwe kamer. (bron: www.hhnk.nl)

 

Goes

Goes
Deze keer geen bovenlicht, maar aandacht voor iets wat je bijna nergens aantreft: In kleur gezette festoenen. En ook al zijn we er erg benauwd voor om het te doen (welke kleuren zijn origineel?), dan kom je met een geschilderde versie toch heel wat dichter bij het origineel.

Want vroeger werden deze stenen (even als de gevelstenen en snijramen) natuurlijk mooi beschilderd in meerdere kleuren.
Festoenen stammen uit de periode van Lod XIV, zeg maar van voor 1750. Ze werden kunstig gehakt uit natuursteen in de vorm van vruchten, zaden, bloemen en zelfs in een arrangement van botten/schedels.

In de Lod XVI-stijl zien we ook weer guirlandes ,maar deze worden formeel geen festoenen meer genoemd. Ze missen ook de bloemen, vruchten en/of botten.

 

Het oudemannen en vrouwenhuis te Goes dateert van 1655. De ingang toont de klederdracht van destijds. Lees meer over festoenen op de pagina Festoenen.

 

Deventer

Deventer Bergstraat 53

 

Deventer is een stad, bijzonder rijk aan bovenlichten. Met name de nieuw gesneden bovenlichten vallen bijzonder op. Het zijn ware kunststukjes, passend in de die oude traditie, die halverwege de 19e eeuw leek te stoppen, maar hier weer nieuw leven is ingeblazen.

 Hier weer eens aandacht voor een nieuwe, gemaakt in de 21e eeuw (2006). 

In dit historisch pand, te vinden in het Bergkwartier, bevindt zich de Maatschappij tot Stadsherstel. Dat we nu weer zo genietend door de binnenstad kunnen wandelen, overal nog fraaie pandjes en doorkijkjes vindend, hebben we zeker niet in de laatste plaats te danken aan deze actieve club, die zich zo met overgave en succes inzet voor behoud van de mooie binnenstad.

 

Deventer: zicht op het hoekpand , stammend uit de XVII/XVIII eeuw

 

Utrecht

Utrecht: Notarishuis

 

Utrecht: Notarishuis. Achter Sint Pieter 180/186.
20e eeuws bovenlicht in 19e eeuwse entree in 17e eeuwse gevel.Met als voorstelling Hermes-attributen: verwijzend naar de god van de kooplieden.

De slangen rond de staf is een verwijzing naar de caduceus. De staf van Hermes, voor de Romeinen: Mercurius.

Het helmpje en de vleugeltjes horen er ook bij. De vleugels droeg Hermes aan zijn sandalen of aan zijn helm. 
Het huis deed zijn naam eer aan, want er werd over vele jaren veiling gehouden.

Leiden

Breestraat 24 is een rijksmonument. De schitterende deur met deurkalf, consoles en tympaan zijn originele rococo-elementen uit 1768. (Zie foto's onder.)

Het bovenlicht is gedateerd 1992. Het opschrift in het bovenlicht verwijst naar 150 jaar alcoholpreventie door vrijwilligersorganisaties.

Het is trouwens wel heel fraai in rococostijl gesneden, keurig passend bij wat er al was.

 

Leiden: Breestraat 24: rococodeur en omlijsting 1768

 

Leiden: Breestraat 24: rococodeur en omlijsting 1768

 

De kop in het midden doet sterk denken aan een 'green man'. Deze figuur kwam veel voor in de beeldende kunst sedert de middeleeuwen. Vaak zien we bij een 'green man' bladranken uit de mond komen.

 

Zuid-Beijerland

Zuid Beijerland:  Boerderij Dorpzicht

 

Midden in het dorp Zuid-Beijerland ligt de gerestaureerde monumentale boerderij Dorpzicht. Het bouwjaar is 1862. We leven dan al in de tijd dat men op grote schaal begon te kiezen voor gietijzeren ornamenten.

We zien ze hier zowel in het bovenlicht als ook in de voordeur.  De gietijzeren panelen in de voordeur hadden naast een esthetisch functie en het zicht bieden op wie er aan de deur is, ook een beschermende functie tegen inbrekers. Tot die tijd had men namelijk nog geen raampjes in de deur.

Boven de grote deuren van de schuur zien we het voor de streek karakteristieke waaiervormige bovenlicht.

De restauratie van dit beschermde rijksmonument werd voltooid in 2006. 

Momenteel is het een hospice en biedt onderdak aan mensen die niet zo lang meer te leven hebben.

 

Boerderij Dorpzicht: in de deur een gietijzeren deurrooster

 

Ook zo'n gietijzeren deurrooster mag er zijn. Bovenin twee geleidevogeltjes, symmetrisch tegenover elkaar. en iets onder het midden, vlak onder het kinderkopje, ook twee vogels, maar dat lijken meer griffioenen.

 

Boerderij Dorpzicht: gietijzeren deurrooster

 

De Gouden Harp te Oudewater

Aan de Leeuweringerstraat 23 staat een huis genaamd De Gouden Harp, dat enkel opvalt door zijn bovenlicht. In de straat staan nog fraaie Renaissancegeveltjes, waar Oudewater nog zo rijk aan is. Maar dit huis is keurig gerestaureerd met een horizontale daklijst. 

Het bovenlicht is nieuw: 20e eeuws.

Romanschrijver Herman de Man (1898-1946) woonde als kind aan de Leeuweringerstraat 61 en heeft later de bewoner van de Gouden Harp, een antiquair, een rol gegeven in een van zijn boeken. Daar heette de man: meester Lampelaar.

 

Oudewater: De gouden harp

 

Om nog even te verwijlen in het verleden is hier een Gezicht op Oudewater , gemaakt in 1867 door Willem Koekkoek. In het pand rechts zien we mogelijk een bovenlicht in de vorm van een ruit

 

Willem Koekkoek: Gezicht op Oudewater 1867