De 19e eeuw vv16

 

In plaats van geleidevogeltjes

 Er is nog een andere theorie met betrekking tot de klokjes in de boom. Ze zouden de plaats innemen van de beide geleidevogeltjes.

Misschien duikt er nog wel wat 19e eeuwse literatuur op, waaruit we iets meer kunnen opmaken over de herkomst van de twee klokjes.

 

Hans Wechtlin 1517: Sint Antonius met T-staf met 2 klokjes

 

Maar ik ben nog een andere optie op het spoor gekomen en die heeft te maken met St. Antonius. Sint Antonius ( ook wel St Antonius Abt genoemd) was in de 3e eeuw na Chr. een monnik die leefde in de Egyptische woestijn in afzondering. Hij werd 105 jaar oud en werd geeerd en geroemd om zijn bijzondere gaven om mensen te genezen.Door het eten van roggebrood konden mensen in de Middeleeuwen ziek worden van een schimmel, die uiterst levensbedreigend was: het St Antoniusvuur. 

Antonius werd aangeroepen als beschermheilige en genezer.En we zien hem ook bijna altijd afgebeeld met een of meer varkens. Hij had een T-vormig kruis (op staf en habijt) en we zien bijna altijd wel een luidklokje in zijn buurt. 

Nu zien we hier die luidklokjes ook soms hangen aan het T-vormige kruis. En het is dat beeld, dat ik voor ogen heb, als ik naar de levensboom kijk. Dan hangen daar mogelijkerwijs de klokjes van Sint Antonius in.Op de gravure hierboven draagt ook het varkentje nog een klokje in zijn oor. 

 

Pieter Breughel de Oude (1520-1569) tekent klokjes aan een dorre tak. Maar enig verband met de 'levensboom' is niet te ontdekken. Hieronder een detail van de gravure gewijd aan de Luiheid.

 

P. Breughel de Oude: detail van gravure 'de Luiheid'

Voorschoten:levensboom met klokken en ruim opgezette voet

 

Amersfoort: goed te zien is het oprekken van de stm

 

Variatie 

Er is nog al wat variatie in de gietijzeren levensbomen. Dit zal te maken hebben met de verschillende ijzergieterijen die deze bomen fabriceerden. Onderzoek in die richting zal ook vast nog wel wat meer gegevens op dit gebied opleveren.

 

Zaandam: extra kleine levensboom

Doesburg

Hoorn: op eigenaardige manier samengestelde levensboom

 

Hasselt: levensboom waarin de loop van de wortels te ontrafelen zijn.

Toepassing van ijzer

Belangrijkste bron:

IJzeroer uit beekdalen 

klik op cultuurhistorie en vervolgens onderaan op ijzeroer uit beekdalen.

 

We zien dat ijzer als materiaal voor roeden in de bovenlichten al tegen het eind van de 17e eeuw een rol gaat spelen. In het midden van de 19e eeuw overvleugelt het gietijzer het houtgebruik, als de levensbomen populair worden. Wie wat meer wil lezen over ijzer in ons land kan meteen doorklikken naar pagina: 6a. IJzerwinning in Nederland.