België

 

Ons buurland Belgie is niet zo rijk aan bovenlichten als ons land. Als ik er eens iets aardigs tegenkom, zal ik het plaatsen.

 Het lijkt er op dat de Belgische middenstand, nog sterker dan in ons land, veel kans heeft gekregen om historische benedengevels te vernielen en er troosteloze moderniteit voor in de plaats te stellen. 

Hier en daar nog een enkel bovenlicht dus. Belgische bezoekers van deze site: stuur mij gerust uw bovenlichten. Als ze de moeite waard zijn, zal ik ze toevoegen. 

 

Halle 

Het meest zuidelijke Vlaamse stadje Halle heeft een oude stadskern. Ik vond er slechts een paar bovenlichten.

 

Halle: Grote Markt: bekend bovenlicht in de stad

 

Dendermonde

 Ten noordwesten van Brussel ligt Dendermonde. Zeker de moeite waard om een keer te stoppen en rond te kijken. Het marktplein ademt nog een mooie oude sfeer dank zij de vele behouden monumenten. En ook in de straten die daarop uitkomen is nog wel iets leuks te beleven. Overigens ook veel 19e eeuwse neostijlen.  

 

Dendermonde: eenvoudig maalkruis-ornament in fraaie rococo-omlijsting

 

Dendermonde: snijraam in de St Gillis-binnen kerk (4e kwart 18e eeuw)

 

Dendermonde: snijraam in 19e eeuwse neo-stijl

 

Brugge

 In België zie je ook veel eerder dan bij ons iets van de katholieke cultuur in de bovenlichten verschijnen. Hier in Brugge een 19e eeuws bovenlicht met centraal daarin de kelk van de eucharistie.

 

Brugge: 19e eeuws bovenlicht

 

Brugge: 19e eeuws bovenlichtmet hostiekelk-symbool

 

En met dit Brugse raam weet ik nog niet goed raad. Het lijkt door zijn bladfestoenen en vaassymbool toch wel thuis te horen in de Lod XVI/Empire stijl, maar het rechthoekig geometrische zie je - bij ons althans - dan nog niet zo gauw. Dat komt toch pas na 1825 bij ons meer voor, maar dan zijn de bladfestoenen al weer verdwenen.

De krans met festoenen op het witte bord eronder lijken wel duidelijk uit de Lod XVI-tijd te stammen.

 

Brugge: LodXVI/Empire stijl

 

Brugge

 Zo iets tegenkomen als de foto hieronder, is echt geluk hebben. Je ziet hier nog de oude 16e/17e eeuwse Renaissance deuromlijsting met een bovenlicht dat hoogstwaarschijnlijk al in die 17e eeuw is aangebracht.

Het bestaat nog uit het wat groenig gekleurde oude glas, in lood gevat.

Schitterend. Daarvoor moet je dan ook echt in zo'n fraaie stad als Brugge zijn, waar de gotiek en de renaissance nog het straatbeeld van een gehele binnenstad overheersen. 

 

Brugge: zeer oud bovenlicht 17e eeuw

 

Brugge heeft ook diverse fraaie oude kerken.

Een ervan: de Sint Salvator heeft binnen in de kerk nog een gedeelte eind 17e eeuws / begin 18e eeuws steenhouwerswerk in de wand en de gewelven onder de orgelgalerij tegen de toren aan. In die wand zit iets wat we nu al helemaal als een bovenlicht zouden bestempelen.De roeden zien eruit alsof ze van hout zijn, maar het geheel is ( hoogstwaarschijnlijk, want ik kon er niet aan voelen) uit steen gehouwen.

 

Brugge: St Salvatorkerk (onder het orgel)eind17e/begin18e eeuw

 

En ook in een andere (kleine) Brugse oude kerk (de Annakerk) trof ik inpandig een soort bovenlicht aan in het doksaal (= de scheidingswand tussen schip en koorgedeelte in de kerk). Het doksaal is uit dezelfde tijd als dat van de St Salvator. In deze Annakerk werd ooit Guido Gezelle gedoopt. Of het bovenlicht ook echt even oud is, is voor mij zo niet na te gaan helaas.

 Deze Annakerk staat werkelijk vol met het schitterendste houtsnijwerk van diverse stijlsoorten: Renaissance-Barok- Rococo-Lod XVI. Elders zal ik daar nog wel wat van laten zien.

 

Brugge: St. Annakerk: bovenlicht in doksaal van eind 17e/begin18e eeuw

 

En op straat tref je dan weer zo iets moois aan. Een beetje tijdloos. Het is niet zo gemakkelijk te dateren, maar dat geeft niet. Het is fraai in zijn compositie.

 

Brugge: smeedijzeren bovenlicht

 

In de 19e eeuw zie je het toepassen van een lantaarn steeds vaker optreden in de bovenlichten. Dit patroon doet wel wat Engels aan. Misschien is gebruik gemaakt van een Engels voorbeeldenboek.

 

Brugge: smeedijzer met lantaarn: 19e eeuw.

 

En ook hieronder weer zo'n smeedijzeren raam dat moeilijk te dateren is, maar hoogstwaarschijnlijk kan thuishoren in de 2e helft van de 19e eeuw.

 

Brugge: 2e helft 19e eeuw

 

Brugge: nieuw bovenlicht met centraal palmet

 

Brugge

 Wandelen door Brugge is om meerdere redenen al een feest. De onverwachte verrassingen als je weer een zijstraatje inslaat en plotseling weer een hele rij oude geveltjes voor je ziet. 

Hier stuitte ik plotseling op een onooglijk snijraam, dat nodig aan een opknapbeurt toe is. Maar het is wel rococo, wat we hier zien: ca 1760. Het is een breed raam over beide deuren gespreid. In de deuren is de gedraaide kuif te zien.

 

Brugge: prachtig rococo-snijraam boven poortdeuren

 

Een vergelijkbaar raam, maar iets later in de tijd: Lod XVI/Empire. Ook dit is breed uitgemeten boven de beide poortdeuren.

 

Brugge: Lod XVI-Empire bovenlicht in een poort

 

Een typisch Lod, XVI ornament (12770-1795) is bewaard gebleven boven deze oude poortdeuren.

 

Brugge, geen bovenlicht maar wel ornament uit Lod XVI-tijd

 

Maar ook uit nieuwere tijd kom je nog wel eens wat tegen. Hier iets heel simpels. Vermoedelijk te dateren in de 20e eeuw.

 

Brugge: eenvoudig bloem-ornament

 

En hier het ruitmotief op een nieuwe strakke manier vormgegeven: zo te zien ook 20e eeuws.

 

Brugge: modern bovenlicht met ruit-motief

 

Smeedijzer is nog moeilijker te dateren dan houtsnijwerk. Het patroon doet wel weer Engels aan en het kan al vanuit de 2e helft 18e eeuw stammen, maar ook uit elk jaar sindsdien. Het patroon werd vooral toegepast in de 19e eeuw.

De lijst is wel ouder, maar ook lastig voor mij. Tweede helft 18e eeuw zou ik schatten.

 

Brugge: rond bovenlicht smeedijzer in Lod XVI-omlijsting

 

In een hoek van een van de binnentuinen staat een woning met deze fraaie deur met rijzende zon-bovenlicht. Het is vermoedelijk in Lod. XV stijl (= Rococo), maar of dit klopt moet ik nog verder uitzoeken. Ook is er wel een grote kans dat raam en deur in dezelfde tijd zijn ontstaan.

 

Brugge: Rococo: rijzende zon bovenlicht en deur

 

detail van bovenstaande deur